Π.Φ.

το  Παλαιό  Φάληρο  όπως  το  έζησα
από  τα  μικράτα  ως  τα  στερνά  μου
-------------------------------------------------

Ξεκινάω   να  γράφω  αναμνήσεις   για  την  περιοχή  που  ζω  90  χρόνια,  από  παιδί  ως  τα  γεράματά  μου.  Από  τα  κόκκινα  κεραμίδια  του  πατρικού  σπιτιού  μου  ως  το  διαμέρισμα  της  πολυκατοικίας.  Από  το  πράσινο  και  τους  χωμάτινους  δρόμους  ως  το   γκρίζο  τσιμέντο  και  την  άσφαλτο... Από  το  πέτρινο  σπίτι  με  τους  φοίνικες  του  μαέστρου  Δημήτρη Μητρόπουλου  και  την  ξύλινη  Παναγίτσα  ως  τα   παραλιακά  έργα  και  το  δημαρχείο  του  Διονύση  Χατζηδάκη.    

Το  Παλαιό  Φάληρο, ως  τις  αρχές  του  20ού  αιώνα   ήταν  ένα  παραθαλάσσιο   χωριό  που  απλωνόταν  από  το  Βουρλοπόταμο  -  μετέπειτα  Αμφιθέα -  ως  την   Αγία  Βαρβάρα,  περιοχή  Κοψαχείλα  και  τα  όρια  της  σημερινής  Νέας  Σμύρνης.  Λίγα  σπίτια    αραιά  ανάμεσα  σε  χωράφια   σπαρμένα  με σιτάρι, κριθάρι, βρόμη. Και  αμπελώνες   με  συκιές  και  φραγκοσυκιές  και  μυτερά  αθάνατα  και  μολόχες  και  κίτρινες  μαργαρίτες  και  κατακόκκινες  παπαρούνες.  Λίγοι  από  τους    κατοίκους   του  ήταν   ψαράδες,  οι  περισσότεροι   καλλιεργητές  γης,  κτηνοτρόφοι  και  βοσκοί  γιδοπροβάτων  και  κάποιοι  αγελαδάρηδες.

Αποκομμένοι  από  την  Αθήνα  οι  Φαληριώτες  πήγαιναν  στο  κέντρο  της  Αθήνας  από  καρόδρομο  και  το  1883  εγκαταστήσανε   τον   «Ιπποκίνητο τροχιόδρομο». Το  1890, τα άλογα  έδωσαν  τη  θέση  τους  στην  ατμομηχανή  που  τραβούσε  δυό-τρία   αργοκίνητα  βαγόνια. Το 1910   εγκαινιάστηκε  το  τραμ.

Αυτά  θέλω  να  προλάβω  και  να  εξιστορήσω.

Το 1900 ιδρύθηκε στο Φάληρο ο πρώτος ζωολογικός κήπος της Ελλάδας, ο οποίος όμως έκλεισε άδοξα το 1916 λόγω του Α’ παγκοσμίου πολέμου και των οικονομικών προβλημάτων που δημιουργήθηκαν.

Γύρω στα 1910 – 1915 κάποιοι εύποροι της εποχής άρχισαν να οικοδομούν επαύλεις και βίλες, εμπνευσμένοι από τη φυσική ομορφιά του Φαλήρου και της παραλίας του, αλλάζοντας ουσιαστικά την εικόνα της περιοχής. Μερικές από αυτές, όπως η έπαυλη «ΚΟΥΛΟΥΡΑ» διασώζονται μέχρι και σήμερα.

Το 1914 μεταφέρθηκε στο Π. Φάληρο η πρώτη αεροπορική σχολή από την Ελευσίνα. Επίσης στο Φάληρο έγινε η πρώτη σχολή τεχνικών αεροπορίας ενώ το 1925 ιδρύθηκε το πρώτο κρατικό εργοστάσιο αεροπλάνων (Κ.Ε.Α.) από την Αγγλική εταιρία Μπλάκμπερν. Στο φαληρικό Δέλτα δημιουργήθηκε και ο πρώτος Αερολιμένας για υδροπλάνα, εγκαινιάζοντας παράλληλα, την 1η Αυγούστου 1926, την πρώτη διεθνή αεροπορική γραμμή Μπρίντεζι – Φάληρο – Κωνσταντινούπολη.

Παράλληλα, και ως το 1918, λειτούργησε και το πρώτο σχολείο του Φαλήρου εγκατεστημένο στο βάθος της αυλής του σπιτιού του Νίκου Σκορδαρά.

Έως το 1920 οι δρόμοι του Π. Φαλήρου φωτίζονταν με φανάρια γκαζιού, τα οποία ήταν σαν έργα τέχνης. Ψηλά, περίπου 3 μέτρα, κομψά, σιδερένια και στο κάτω μέρος τους είχαν ανάγλυφη την θεά Αθηνά, όρθια με περικεφαλαία, ασπίδα και δόρυ.

Το 1925 συνεστήθη η Κοινότητα Παλαιού Φαλήρου με το Προεδρικό Διάταγμα 27/8/1925. Παράλληλα έγινε και η μετονομασία του τότε συνοικισμού Βουρλοποτάμου, σε Αμφιθέα.

Το 1942, το Παλαιό Φάληρο από κοινότητα που ήταν έως τότε, γίνεται δήμος (συγχωνεύτηκε και η Κοινότητα Καλαμακίου που όμως αποσπάσθηκε το 1945) και πρώτος δήμαρχός του ήταν ο Κ. Τουφεξής, ενώ το 1961 γίνεται αυτόνομος δήμος.

Από το 1946 και μετά, το Παλαιό Φάληρο αρχίζει να ξεχωρίζει λόγω της ιδιαίτερης θέσης του και αρχίζει να γίνεται προάστιο με πολλές εξοχικές κατοικίες πλούσιων οικογενειών.

Αργότερα αναπτύσσεται και εμπορικά λόγω της εξάπλωσης του πληθυσμού προς τα νότια προάστια, κατέχοντας μέχρι σήμερα εξέχουσα θέση στις προτιμήσεις των κατοίκων του Λεκανοπεδίου, κάτι που φαίνεται και από τις τιμές των ακινήτων.
Το Φάληρο ανήκει στις περιοχές της Αθήνας με τις υψηλότερες τιμές ανά τετραγωνικό μέτρο.
Η πορεία του Δήμου Παλαιού Φαλήρου αρχίζει την 1/9/1942 με τον διορισμό του Κ. Τουφεξή, ως Δημάρχου, μετά από σχετικό προεδρικό διάταγμα (1465/1942) το οποίο αναγνώρισε την κοινότητα Π. Φαλήρου σε Δήμο.

Την εποχή εκείνη (απογραφή 1940) το Π. Φάληρο είχε 1.570 οικοδομές και 8.302 δημότες.
Το 1951 οι οικοδομές ανήλθαν σε 1.988 και οι κάτοικοι σε 12.894. Πλέον είχε αρχίσει η ραγδαία ανάπτυξη του Δήμου.
Το 1961 οι δημότες ανέρχονταν σε 22.157,
το 1971 σε 35.066,
το 1981 σε 53.273,
το 1991 ήταν 61.371 ενώ με την τελευταία απογραφή του
2001 οι κάτοικοι του Δήμου μας ήταν 64.579.

Επίσης, μετά το 1974, αρκετοί ομογενείς από την Κωνσταντινούπολη εγκαταστάθηκαν στο Παλαιό Φάληρο, δημιουργώντας μια ιδιαίτερα ζωντανή κοινότητα.

Παρακάτω παραθέτουμε μία λίστα με τους διατελέσαντες Δημάρχους του Δήμου Παλαιού Φαλήρου από την ίδρυσή του έως σήμερα:

• Κ. Τουφεξής   (1/9/1942 – 28/1/1945)
• Κ. Νταής   (29/1/1945 – 11/2/1946)
• Α. Μαγριπλής   (11/2/1946 – 11/4/1946)
• Κ. Νταής   (11/4/1946 – 17/6/1946)
• Ι. Ντάβαρης   (17/6/1946 – 9/8/1950)
• Γ Σακελλαρίου   (17/8/1950 – 24/5/1951)
• Ι. Λάππας   (24/5/1951 – 9/6/1959)
• Ν. Ψαρράκης   (9/6/1959 – 25/5/1970)
• Ε. Ζησιμοπούλου   (29/5/1970 – 13/7/1970)
• Σ. Βλαχόπουλος   (13/7/1970 – 17/9/1974)
• Γ. Χρονόπουλος   (17/9/1974 – 24/9/1974)
• Δ. Μπαβαρέζος   (24/9/1974 – 6/4/1975)
• Δ. Καψάνης   (6/4/1975 – 31/12/1986)
• Γ. Χρυσοβερίδης   (1/1/1987 – 31/12/1998)
• Δ. Καψάνης   (1/1/1999 – 31/12/2002)
• Δ. Χατζιδάκης    (1/1/2003 – )

Με την πάροδο των χρόνων, οι ανωτέρω διατελέσαντες Δήμαρχοι συνέβαλαν στην πλήρη αλλαγή του Δήμου Π. Φαλήρου. Το Φάληρο ασφαλτοστρώθηκε, φωτίστηκε, δημιουργήθηκαν παιδικές χαρές και υπέροχες πλατείες. Η παραλία άλλαξε χωρίς να χάσει όμως την παλιά της ομορφιά και αίγλη, ενώ δημιουργήθηκαν γήπεδα και εμπορικά κέντρα.

Σε μια ασφαλή έκταση 13 στρεμμάτων, μεταξύ του Φλοίσβου και της ομώνυμης μαρίνας, επί της λεωφόρου Ποσειδώνος εγκαινιάστηκε στις 10 Φεβρουαρίου 2008 ο μεγαλύτερος παιδότοπος των Βαλκανίων, ο οποίος μπορεί να φιλοξενήσει πάνω από 1400 παιδιά ηλικίας 2 έως 12 ετών, Εκεί μικροί και μεγάλοι μπορούν να περάσουν μερικές ώρες διασκέδασης δίπλα στη θάλασσα.

Επίσης, ο Δήμος διαθέτει μια πολύ όμορφη μαρίνα, το θωρηκτό Αβέρωφ που προσφέρεται ως ιστορικό μουσείο ανεκτίμητης αξίας, ενώ το Πλανητάριο θεωρείται ένα μοναδικό πολιτιστικό κέντρο.
Σήμερα ο Δήμος Π. Φαλήρου, ως «Ολυμπιακός Δήμος«, άλλαξε ριζικά τη μορφή της περιοχής με τα Ολυμπιακά έργα που εκτελέστηκαν.

Με αυτόν τον τρόπο δημιουργήθηκε μία τεράστια κληρονομιά για το Π.Φάληρο με νέα έργα, γήπεδα, αναπλάσεις και αναπαλαιώσεις, δρόμους και συγκοινωνίες.

Δεν  με  παίρνει  ο  χρόνος  να  γράψω  για  τις  οχτώ  δεκαετίες  που  ζω  στο  Παλιό  Φάληρο... από  παιδί  στο  αγρόκτημά  μας  που  μεγάλωσα  και  μετά  το  1982  σε  πολυκατοικία  στον  ίδιο  χώρο.  Και  τι  δεν  θα  εξιστορούσα  με  τρεμάμενο  χέρι,  από  συγκίνηση,  για  πρόσωπα  που  θυμάμαι  να  κατοικούν  στο  παραθαλάσσιο  προάστειο...  Από  το  Έδεμ   όπου  το  κτήμα  Γκρόμαν,  ως  τον  Μπάτη,  με  το  κολυμβητήριο  του  ΑΟΠΦ... το  κατάλευκο  κτίριο  του  Φλοίσβου...  το  Τροκαντερό  με  την  εξεδρούλα.. και  σήμερα   τις  θαλαμηγούς  και  το  θρυλικό  θωρηκτό  Αβέρωφ...

Θα  αναφερθώ  στους  Παλαιοφαληριώτες  που  έγραψαν  ιστορία  και  έχω  ντοκουμέντα  ή  τους  γνώρισα  από  κοντά. Αναφέρω  τον  διεθνούς  φήμης  μαέστρο  Δημήτρη  Μητρόπουλο       

προστέθηκε στις: Τετάρτη 01.11.2017