ντοκουμέντο αναμνήσεων (ρεπορτάζ σε απόσταση αναπνοής)
οι νεώτεροι που δεν με ξέρουν και δεν με έχουν διαβάσει, με θεωρούν παπαράτσι των πλουσίων ή κοσμικογράφο των σταρ... δεν είναι έτσι... υπήρξα καθαρόαιμος ρεπόρτερ και γνώρισα απο κοντά προσωπικότητες του 20 ού αιώνα, που κάποιες με συντάραξαν... όπως ο Ωνάσης, που προσπάθησε να με μυήσει στο ουίσκυ, αλλά δεν το γούσταρα... το΄ πινε γουλιά-γουλιά και του άρεσε η κουβεντούλα... με είχε ρωτήσει ακόμη κι΄ αν διαβάζω βιβλία, αν πηγαίνω σινεμά... εγώ πάσχιζα να μάθω για τις μεγάλες σταρ που είχε γνωρίσει, τό΄φερνα γύρω-γύρω για τις διάσημες την εποχή του πολέμου που πηγαινοερχόταν Μανχάταν-Χόλιγουντ... χαμογελούσε: Δημητράκη, όταν σβήσει το φως, όλες ίδιες είναι... με ανεχόταν και με συμπαθούσε ο Άρης και μου το΄χε πει: γιατί είσαι ξέγνοιαστος, ανέμελος και αυθόρμητος, αλλά δραστήριος κι΄επίμονος στο επάγγελμά σου... όταν ο άνθρωπος φόρεσε παπούτσια έχασε την ελευθερία του...
ο Ωνάσης μου έλεγε: "εντελώς ελεύθερος ένιωθα μόνο όταν παιδάκι ξυπόλητο πιλαλούσα στους μπαξέδες του Καρατάσι... μόλις φορούσα τα πέδιλά μου και πατούσα καλντερίμι στη Σμύρνη, ήξερα πως ήμουνα σκλάβος... κι΄όταν αργότερα περπάτησα με λουστρίνι παπούτσι στο Μπουένος Άιρες, κατάλαβα ότι η σκλαβιά μου ήταν οριστική... " Αυτά τα λόγια του Μεγάλου Σμυρνιού έφερναν στη μνήμη μου τον εαυτό μου παιδάκι, που πηλαλούσα ξυπόλητο στα χωράφια, αλλά όταν γύριζα στο χτήμα μας η μάνα μου φορούσε τα πέδιλα για να μπω στο σπίτι... Πολλές φορές δυστροπούσα κι΄ο πατέρας μου έλεγε: Από τότε που ο άνθρωπος φόρεσε παπούτσια έχασε την ελευθερία του... Αυτό εννοούσε και ο Ωνάσης, που ειρωνευότανε τη Τζάκυ που κόμπαζε για τα εκατοντάδες παπούτσια της... περι φιλοσοφίας... O Μεγάλος Σμυρνιός που δεν υπήρξε καλός μαθητής, αλλά διάβαζε επιλεκτικά βιβλία και μιλούσε εφτά γλώσσες, φιλοσοφούσε κι΄όλας... έλεγε στον Χατζιδάκι, στον Καζάν, στον Γράτσο και σε μένα: "Oι αρχαίοι φιλοσοφούσαν γιατί δεν χρειαζόντουσαν παρά ένα στρώμα ή ανάκλιντρο, το απαραίτητο φαγητό, λίγο κρασάκι, ένα λυχνάρι και την αγορά για ανταλλαγή σκέψεων και συζήτηση... οι νέοι πήγαιναν στα γυμναστήρια και οι αργόσχολοι έρριχναν και τους κύβους... όσο για θεάματα, το πολύ μιά-δυό φορές το χρόνο νά΄ βλεπαν μιά τραγωδία ή κωμωδία και κάθε τέσσερα χρόνια είχαν τους ολυμπιακούς αγώνες..." O Καζάν συμπλήρωνε: οι μεγάλες αποστάσεις απο πόλη σε πόλη τους κρατούσαν σαν χελώνες στο καβούκι τους... οι σημερινοί πως να φιλοσοφούν και να παράγουν πνεύμα, όταν υπάρχουν κινηματογράφος, θέατρα, τηλεόραση, νυκτερινά κέντρα, αθλητικοί αγώνες, τζόγος, τρένα, αυτοκίνητα, αεροπλάνα και σε λίγα χρόνια διαστημόπλοια... Σχολίαζε κι΄ ο Χατζιδάκις: βεβαίως ο κινηματογράφος και η τηλεόραση, ιδίως όμως τα σύγχρονα μέσα μετακίνησης. μας κάνουν να αποκτούμε εικόνες που παλαιότερα είχαμε μόνο από αφηγήσεις και γραπτά... ενώ τώρα ταξιδεύομε στα πέρατα της Γης και ερχόμαστε σε επαφή με πολιτισμούς που παλαιά μαθαίναμε μόνο από τα βιβλία... κι΄όμως το βιβλίο παραμένει ο μόνος δάσκαλος της φιλοσοφίας... Και τότε, με ρώτησε ο Ωνάσης: εσύ κύριε ρεπόρτερ, που χώνεις τη μύτη σου παντού, δεν λες τίποτα; Κοίταξα τους τρεις γίγαντες και είπα αυτό που σκεφτόμουν όσο τους άκουγα: μήπως ο άνθρωπος ωρίμασε τόσο, ώστε έπεσε σαν σάπιο φρούτο κάτω από το δέντρο της γνώσης; Το τί ακολούθησε δεν λέγεται... αρκεί να σας πω ότι ο Μάνος με αποκάλεσε αμπελοφιλόσοφο, ο Ηλίας, τσούγκρισε το ποτήρι του με το δικό μου κι΄ο Αρίστος έβγαλε τον χρυσό στυλογράφο του -με τα αρχικά aso- και μου τον χάρισε, λέγοντάς μου: ρε συ, μη τον πουλήσεις να παίξεις στα άλογα... Αυτό είναι σίγουρο, ψιθύρισε ο μαέστρος... Πρέπει να λαλήσω αυτό το κύκνειο άσμα μου, σαν βραχνοκόκορας του κοτετσιού που πέρασα κάποιο καιρό με σταυραετούς σε βουνοκορυφές... Πρέπει να αρχειοθετήσω φωτογραφίες και ντοκουμέντα που είναι τώρα διάσπαρτα σε ρεπορτάζ και βιβλία μου,αλλά και σε συρτάρια, γιατί ξέρω πως ο Μεγάλος Σμυρνιός -αν δεν το κάνω- θα με περιμένει και θα με ψέξει : Δημητράκη αφ΄ότου έφυγα πολλά γράψανε για μένα, κυρίως για τις επιχειρήσεις μου, τις γυναίκες μου και τις προσωπικότητες που φιλοξενούσα στη θαλαμηγό μου, αλλά απο σένα, που σε τίμησα με τη κουβεντούλα μας στο πιοτό και στο γλέντι μου, περίμενα άλλα... Αυτά τα άλλα, θα προσπαθήσω να αραδιάσω εδώ, όχι μόνο με λέξεις και φωτογραφίες αλλά και με σημειολογικά βίντεο που θα κάνουν συνειρμό όχι τόσο με τον μεγαλοεπιχειρηματία και μεγαλοεφοπλιστή, όσο με τον τον νεαρό χορευτή των patio και μετέπειτα θαμώνα των σκυλάδικων... Kαμιά φορά σκέφτομαι πού θα τον βρω όταν φύγω κι΄εγώ, μα πού αλλού παρά σ΄έναν οντά σταυροπόδι, ξυπόλητο,ν΄ακούει την Ρόζα Εσκενάζι να του τραγουδάει για τη Σμύρνη και το Κορδελιό... Κι΄είμαι σίγουρος πως θα φοράει τα γυαλιά του,για να κρύβει τη θλίψη των ματιών του, τη θλίψη του ξυπόλητου ανατολίτη πρίγκιπα για το κισμέτ, για το μηδένα προ του τέλους μακάριζε... Προσπαθώ να βρω σημειώσεις σε μπλοκάκια που είχα στη τσέπη μου εκείνη την εποχή, να θυμηθώ γεγονότα, πρόσωπα, κουβέντες. Τα γράφω εδώ μπερδεμένα, μπρος-πίσω, αλλά στο τέλος θα τα βάλω όλα σε μιά τάξη, σε κάποια σειρά... Και η δική μου επιμονή, υπομονή και μοίρα, διαλέγει εμένα να με καλέσει ο Κροίσος στη θαλαμηγό του, όταν η Κάλλας έχει πετάξει ως την Ισπανία για ένα διήμερο.
Με υποδέχεται στο κεφαλόσκαλο και μου ζητάει συγνώμη για τον χθεσινοβραδινό καβγά μας. Και μου λέει : - Σε παρακολουθώ με τα κιάλια και δεν το κουνάς ρούπι, ενώ όλοι οι άλλοι πάνε να κοιμηθούνε... Βρυκόλακας είσαι ? - Όχι κύριε Ωνάση, απλά αγαπάω τη δουλειά μου. Μιλούσαμε, μιλούσαμε... και σε μιά στιγμή μου λέει : - Σου πα να σου κάνω δώρο αυτοκίνητο, αρνήθηκες και ζήτησες να μη δώσω σε άλλον συνέντευξη ώσπου να μπει η δική σου... Βλέπω, όμως ότι θέλεις και κάτι άλλο... - Ναι κύριε Ωνάση... να βγάλετε τα γυαλιά σας... - Για να δεις τα μάτια μου ? - Και τώρα που τα βγαλα και με κοιτάζεις κατάματα, τι βλέπεις ? - Ότι είναι ανθρώπινα κύριε Ωνάση... - Ανθρώπινα, το λες εσύ... Άλλοι γράφουν πως ανήκουν σε θεριό ή καρχαρία... ΩΝΑΣΗΣ : Από σήμερα είσαι φίλος μου... Και μάθε ότι ποτέ δεν έχω δώσει σε άλλον συνέντευξη. Και πάρε τα κιάλια να δεις τους συναδέλφους σου στη παραλία... Κατεβαίνω από την << Χριστίνα >> κι΄ ο νεαρότερος ναύτης της θαλαμηγού Γιώργος Ζαχαριάς κοιτάζει τον φακό του Ιορδάνη Καπασακάλη. Είναι ο ναύτης που του είχε αναθέσει ο Ωνάσης να κάνει παρέα με τον γιό του Αλέξανδρο και να του μιλάει λαικά, << όχι ρε με το σεις και με το σας >>... |